Funkcjonowanie i zadania

Układ limfatyczny jak funkcjonuje, jakie są jego zadania?

Układ limfatyczny to bardzo bogata sieć naczyń transportująca limfę (inaczej chłonkę) powstającą w całym naszym organizmie.

Układ limfatyczny

rys.1 Sieć naczyń i pni limfatycznych

Zadaniem układu limfatycznego jest transport płynów i udział w ważnych dla naszego organizmu reakcjach obronnych.

Układ limfatyczny tworzy półotwarty system naczyń. Oznacza to, że rozpoczyna się w przestrzeniach międzykomórkowych, a kończy w układzie zamkniętym - układzie żylnym. Tworzy sieć naczyń włosowatych, które łączą się w coraz większą sieć naczyń uchodzących do dwóch lokalnych dużych pni: przewodu piersiowego i przewodu chłonnego prawego.  Na przebiegu sieci naczyń limfatycznych znajdują się liczne skupiska węzłów limfatycznych. Węzły oczyszczają limfę, są miejscem namnażania się limfocytów, uczestniczą w mechanizmach odpornościowych organizmu.

Układ limfatyczny to przykład jednej z niewielu asymetrii naszego organizmu.

Pień chłonny prawy

Rys.2 Obszary spływu limfy

Przewód piersiowy zbiera chłonkę z większego obszaru naszego organizmu, z obu kończyn dolnych, jamy brzusznej, miednicy mniejszej, lewej kończyny górnej, lewej połowy klatki piersiowej, szyi i głowy. Przewód chłonny prawy zbiera chłonkę z prawej kończyny górnej, połowy klatki piersiowej, szyi i głowy. Obydwa przewody uchodzą do układu żylnego w kątach żylnych (jest to nazwa miejsca połączenia żyły szyjnej wewnętrznej z żyłą podobojczykową).

Limfa to płyn powstający jako przesącz w efekcie kilku mechanizmów między układem naczyń włosowatych tętniczych, żylnych i przestrzenią międzykomórkową.

Limfatyczne naczynia włosowate w przestrzeni tkankowej

Rys.3 Kolor zielony - naczynia włosowate limfatyczne w przestrzeni międzykomórkowej

Płyny naszego organizmu transportowane na obwód siecią naczyń tętniczych są w 90% zwrotnie transportowane układem żylnym a w około 10% układem limfatycznym. Obrzęk limfatyczny dotyczy właśnie tych 10% transportowanych układem limfatycznym.

Do głównych funkcji układu limfatycznego należy:


  • Zachowanie równowagi w nieustannym krążeniu płynów ustrojowych

  • Transport i przetwarzanie produktów przemiany materii i toksyn uwalnianych przez komórki.

  • Eliminacja i wydalenie zmutowanych i obumarłych elementów komórkowych (np. na skutek reakcji obronnych),

  • Usuwanie substancji organicznych dostających się do organizmu ze środowiska zewnętrznego przez skórę, układ oddechowy i pokarmowy (bakterii, wirusów, grzybów, komórek nowotworowych itp.)

  • Transport białek. (Budowa błony naczynia limfatycznego umożliwia wnikanie do niego białek, funkcji takiej nie mają naczynia żylne)

  • Zawiera i transportuje: tłuszcze, limfocyty T i B, makrofagi, komórki układu odpornościowego, jony, składniki mineralne

  

Jak limfa jest transportowana?


Limfa jest transportowana z obszarów dystalnych (dalszych) do układu żylnego za pomocą kilku mechanizmów. Zaliczamy do nich:

  • Powstające podczas oddychania ujemne ciśnienie w klatce piersiowej,

  • Istniejące we wszystkich naczyniach układu limfatycznego zastawki, które zapobiegają cofaniu się limfy z powrotem na obwód (podobnie jak w układzie żylnym)

  • Skurcz mięśniówki gładkiej naczyń chłonnych. W ścianach większych naczyń limfatyczne są komórki mięśniowe i włókna sprężyste.

  • Tętnienie sąsiadujących naczyń krwionośnych. Ciśnienie wytwarzane przez pulsowanie naczyń tętniczych i żylnych wspomaga ruch limfy.

  • Skurcz mięśni poprzecznie prążkowanych podczas ruchu i napięcia mięśni wywołuje ucisk na naczynia limfatyczne

  • Ssące działanie prądu krwi w żyłach w miejscu gdzie układ limfatyczny uchodzi do układu żylnego.

Wszystkie wymienione mechanizmy musimy uaktywnić w czasie kompleksowej terapii obrzęku limfatycznego. Praktycznie, wiedza ta może być wykorzystywana w uczeniu pacjenta zasad i elementów autoterapii.

Przyczyny powstawania obrzęków limfatycznych są wielorakie.  Zawsze jednak wynikają z zaburzenia funkcjonowania układu limfatycznego na różnych jego poziomach.